Blincar a lo conteniu
Ista traducción ye en beta: puet haber frases sin traducir u erratas.Reportar en Feedback

A1 · Unidat 13

Citas y compromisos (hitzorduak)

~10 min

Una achenda viva ye plena de citas y compromisos. Ista lección t’amuestra a charrar-ne: tener una cita, quedar con belún, dicir si yes libre.

Vocabulario clau

EuskeraAragonés
hitzorduacita (alcuerdo d’hora con belún)
bilerareunión
errebisioarevisión (médica, dental)
medikuao medico
dentistadentista
kontsultaconsulta

Tener una cita u reunión

Ta “tiengo X” s’emplega o verbo ukan (dut, du, dugu, ...):

  • Bilera dut. — Tiengo reunión.
  • Hitzordua dut medikuarekin. — Tiengo cita con o medico.
  • Errebisioa du semearekin. — Tien revisión con o suyo fillo.

Si quieres especificar a hora, simplament l’adhibes a o principio u a la fin: Bostetan bilera dut / Bilera dut bostetan.

Quedar con belún — geratu + -ekin

Geratu significa “quedar(se)”, y combinau con o sociativo -ekin (con):

PatrónExemploAragonés
X-ekin geratu naizEgoitzekin geratu naizHe quedau con Egoitz
X-ekin geratuko naizEgoitzekin geratuko naizQuedaré con Egoitz

O sufixo -ekin se pega a o nombre. Si remata en consonant s’adhibe -ekin: Mikel + ekin = Mikelekin, Maialenekin. Si remata en vocal s’adhibe -rekin: Garazirekin, Anerekin.

Alcordar a hora

Frases tipicas ta concretar:

  • Zer ordutan geratuko gara? — ¿A qué hora quedamos?
  • Bostetan ondo? — ¿A as cinco bien?
  • Sei eta erdietan geratuko gara. — Quedaremos a as seis y meya.
  • Bederatziak aldera. — Sobre as nueu.
  • Hamabietan. — A as doce.

Aldera = “arredol de”, “sobre”. Muito útil cuan no quieres comprometer-te con una hora exacta.

Acceptar y refusar

SíNo / excusa
Bai, ondo!Ezin dut, beste plan bat dut.
Ados!Ezin dut, lanpetuta nago.
Ederki!Ezin dut, beste afari bat dudalako.
Konforme!Beste egun batean, mesedez.

Estar libre / aqueferau

  • Libre nago. — Soi libre.
  • Ordu hori libre dut. — Tiengo ixa hora libre.
  • Lanpetuta nago. — Soi aqueferau/ada.
  • Gauza asko egin behar ditut. — Tiengo muitas cosas que fer.

— Aizu, kafe bat hartuko dugu bihar?

— Bai, oso ondo. Zer ordutan geratuko gara?

— Bostak aldera ondo?

— Ezin dut bostetan, dentista dut. Sei eta erdietan?

— Ederki, sei eta erdietan tabernan.

Dar excusas con -elako

Cuan refusas bella cosa, lo natural ye dar a razón con o sufixo -elako (porque):

  • Ezin dut, lan egin behar dudalako. — No puedo, porque he de treballar.
  • Ezin dut, gaixorik nagoelako. — No puedo, porque soi malauto.
  • Ezin dut, amarekin egon behar dudalako. — No puedo, porque he d’estar con a mía mai.

Nota cultural: en euskaltegis y entornos formals se reserva hitzordua ta citas concretas (medico, peluquería). Entre amigos ye más natural emplegar geratu + -ekin, sin a palabra hitzordua fueras si quieres subrayar que ye bella cosa formal.

Exercicios

"Quedo con Mikel maitín" se diz…

"Tiengo reunión a as cinco" =…

"¿A qué hora quedamos?" = ordutan geratuko gara?

"Sobre as nueu" = Bederatziak

Tarcheta 1 de 13

(toca ta veyer la traducción)

Empareya cada parola con la suya traducción.