Zehar-galderak — non sabi se vierà

Enquia aué demanaue directament: Etorriko da? Ara aprenderàs a demanar de biais indirècte: non sabi se vierà, demana-li se a temps. Son es zehar-galderak (demandes indirèctes), e eth sòn truc ei ua soleta letra: -n.

Era nòrma: er auxiliar pren -n

Dirècta	Indirècta
Etorriko da?	Ez dakit etorriko den
Nor da?	Ez dakit nor den
Non dago?	Ez dakit non dagoen
Zer nahi du?	Ez dakit zer nahi duen
Denborarik dauka?	Galdetu ea denborarik daukan

Com s’apegue era -n: da → den · dago → dagoen · du → duen · dauka → daukan · gara → garen · dute → duten. (S’acabe en vocau, -n; era rèsta, -en. Era tua aurelha ac harà soleta en dus dies.)

”Ea” — eth mot comodin

Entàs demandes de òc/non, eth basc ahig ea (= “a veir se / se”):

Galdetu diot ea gurekin bazkalduko duen. — L’èi demanat se dinarà damb nosati.

Ikusiko dugu ea eguraldi ona egiten duen. — Veiram a veir se hè bon temps.

Ea garaiz iristen garen! — A veir s’arribam a temps!

Aguest darrèr ea…! isolat ei basc parlat pur: desir + suspens en un mot.

Es vèrbs que les demanen

Aranés	Basc
Non sai se…	Ez dakit … -(e)n
Sabes se…?	Badakizu … -(e)n?
Demana-li se…	Galdetu (iezaiozu) ea … -(e)n
Non me’n brembi se…	Ez naiz gogoratzen … -(e)n
Non sò segur se…	Ez nago ziur … -(e)n

En accion

— Badakizu zer ordutan hasten den kontzertua?

— Ez, baina Aneri galdetuko diot ea dakien.

— Eta ea sarrerarik geratzen den ere galdetu, mesedez!

— Lasai. Ea zorte ona dugun!

Eth contraste damb -la (eth faus amic)

Non confones era demanda indirècta damb era afirmacion indirècta (unitat 04):

Esan dit etorriko dela. — M’a dit que vierà. (afirmacion → -la)

Galdetu dit ea etorriko den. — M’a demanat se vierà. (demanda → -n)

Que = -la · Se = (ea) -n. Damb aguest resumit, aguesta leccion ei guanhada.