Saltar al conteníu
Esta traducción ta en beta: pue haber frases ensin traducir o gazapos.Informar en Feedback

A2 · Unidá 3

Baldintza — introducción al condicional

~14 min

El condicional (baldintza) n’eusquera tien delles formes. N’A2 quedamos coles dos más preseos:

  1. Condición real (futuru probable): si mañana llueve, nun voi dir.
  2. Condición irreal (hipótesis): si tuviera perres, mercaría una casa.

Esta lleición ye una introducción: abasta con que reconozas les formes y produzas frases cencielles. La unidá B1 afonda nello.

Tipu 1: condición real — ba- + presente

Pa hipótesis sobre’l futuru probable o presente, l’eusquera usa’l prefixu ba- sobre l’auxiliar en presente.

ba- + presente del auxiliar, … + futuru

AsturianuEusquera
Si llueve, nun voi dirEuria egiten badu, ez naiz joango
Si tienes tiempu, venAstia baduzu, etorri
Si quies, llámameNahi baduzu, deitu niri
Si dalgún día soy ricu…Aberatsa banaiz noizbait…

Formes con ba- (presente)

VerbuEnsin ba-Con ba-
naizyo soibanaiz (si soi)
zaratu yesbazara (si yes)
dayebada (si ye)
garasomosbagara (si somos)
dutyo lobadut (si lo tengo)
dulo (él)badu (si lo tien)
dutelo (ellos)badute (si lo tienen)

¡Cuidáu! Ba- tamién tien un usu afirmativu: bai, badator = “sí, vien”. Ye’l contestu lo que lo desambigua: si la fras tien una segunda parte (“…entós…”), ye condicional.

Tipu 2: condición irreal — banintz / banu

Pa hipótesis irreales o mui pocu probables (“si yo fora…”, “si tuviera…”), l’eusquera usa formes dedicaes:

Formes de izan en condición irreal

PronomeFormaAsturianu
nibanintzsi yo fora/tuviera
zubazinasi tu fores
hurabalitzsi fora/tuviera
gubaginasi fuéremos
zuekbazinetesi fuereis
haiekbalirasi fueren

Formes de ukan en condición irreal

PronomeFormaAsturianu
nikbanusi yo lo tuviera
zukbazenusi tu lo tuvieres
harkbalusi lo tuviera
gukbagenusi lo tuviéremos
haiekbalutesi lo tuvieren

Memoria primero estes seis: banintz, balitz, banu, balu, bagenu, balute. Son les qu’apaecen en cualquier fras condicional irreal.

La consecuencia: -ko/-go + nuke / nintzateke

El “mercaría / diría / sería” fórmase con -ko/-go (la mesma marca que’l futuru) + auxiliar especial:

NOR-NORK condicional (“yo lo + ría”)

PronomeFormaAsturianu
niknukeyo lo —ría
zukzenuketu lo —ríes
harklukeél lo —ría
gukgenukelo —ríemos
haiekluketelo —ríen

NOR condicional (“yo —ría”, intransitivu)

PronomeFormaAsturianu
ninintzatekeyo —ría
zuzinateketu —ríes
huralitzatekeél —ría / sería
guginateke—ríemos
haieklirateke—ríen

Fras modelu

baldintza + ondorioa

Diru asko banu, etxe bat erosiko nuke. — Si tuviera munches perres, mercaría una casa.

Lurralde berri batean bizi banintz, beste hizkuntza bat ikasiko nuke. — Si viviera nun país nuevu, aprendería otra llingua.

Anboto hemen balitz, lasaiago egongo ginateke. — Si Anboto tuviera equí, taríemos más tranquilos.

Aberatsak balira, mundu osoa bisitatuko lukete. — Si fueren ricos, visitaríen el mundu enteru.

Comparanza de los dos tipos

Tipu”si""entós”
Real (futuru probable)ba- + presente: baduzu, badafuturu: -ko/-go + naiz/dut (joango naiz, erosiko dut)
Irreal (hipótesis)ba- + condicional: banu, balitzcondicional: -ko/-go + nuke/nintzateke

Exemplos en contraste

  • Real: Astia baduzu, lagunduko dizut. — Si tienes tiempu, voi ayudate.
  • Irreal: Astia bazenu, lagunduko zenidake. — Si tuvieres tiempu, ayudaríesme.

Frases feches mui preseos

AsturianuEusquera
¿Querríes…?Nahi zenuke…?
Prestaríame…Gustatuko litzaidake…
Sería guapo…Polita litzateke…
Diría con gustuGustura joango nintzateke
PensaríaloPentsatuko nuke

Minidiálogu

— Olatz, nahi zenuke zinemara joan?

— Bai, gustatuko litzaidake, baina astia banu… Lan asko daukat astean.

— Lasai. Bihar etortzen bazara, sarrera bat erosiko dizut.

Nota pedagóxica: la baldintza ye uno de los puntos onde A2 te abre la puerta a B1. N’A2 oficial abasta con reconocela y producir frases cencielles del tipu banintz… -ko nuke. La conxugación completa del condicional trabáyase en B1.

Exercicios

"Banaiz" quier dicir…

"Diru asko banu, etxe bat erosiko nuke" quier dicir…

Si mañana llueve, nun voi dir = Bihar euria egiten , ez naiz joango.

Tarxeta 1 de 13

(toca pa ver la traducción)

Empareya cada pallabra cola so traducción.