Bizimodu osasuntsua eta ingurumena — vida sana y mediu ambiente

Falar de estilu de vida y mediu ambiente ye un bloque clásicu del A2: amiéstase vocabulariu nuevu con frases d’obligación y conseyu (behar dugu, komeni da, garrantzitsua da) que yá remanes dende l’A1.

Vezos saludables

Asturianu	Eusquera
Facer deporte	kirola egin
Caminar / pasiar	paseatu / ibili
Correr	korrika egin
Andar en bici	bizikletaz ibili
Comer fruta y verdura	fruta eta barazkiak jan
Beber agua	ura edan
Dormir bien	ondo lo egin
Fumar	erre
Beber alcohol	alkohola edan
Nun abusar del sal	gatzaz ez abusatu

Frases típiques:

Kirola egiten dut astean hiru aldiz. — Fago deporte tres vegaes a la selmana.

Erretzeari utzi diot. — Dexé de fumar.

Ez dut alkoholik edaten astegunetan. — Nun bebo alcohol ente selmana.

Frecuencia: X aldiz

Pa dicir “X vegaes” uses la fórmula númberu + aldiz:

Asturianu	Eusquera
Una vez al día	Egunean behin
Dos vegaes a la selmana	Astean bi aldiz / birritan
Tres vegaes al mes	Hilean hiru aldiz
Munches vegaes	Askotan
A vegaes	Batzuetan
Poques vegaes	Gutxitan
Nunca	Inoiz ez

Mediu ambiente — ingurumena

Asturianu	Eusquera
Mediu ambiente	ingurumena
Naturaleza	natura
Contaminación	kutsadura
Basoria	zaborra
Reciclar	birziklatu
Amenorgar	gutxitu / murriztu
Reutilizar	berrerabili
Enerxía anovable	energia berriztagarria
Cambiu climáticu	klima-aldaketa
Calentamientu global	berotze globala

Los contenedores

Color habitual	Eusquera	Pa qué
Azul	edukiontzi urdina	papera / papel
Mariellu	edukiontzi horia	plastikoa / plásticu
Verde	edukiontzi berdea	beira / vidru
Marrón	edukiontzi marroia	organikoa / orgánicu
Gris	edukiontzi grisa	hondakinak / restu

Frases útiles pa opinar

Garrantzitsua da birziklatzea. — Ye importante reciclar.
Komeni da kirola egitea. — Convién facer deporte.
Beharrezkoa da kutsadura gutxitzea. — Ye necesario amenorgar la contaminación.
Ez dut uste plastikoa ona denik. — Nun creo que’l plásticu seya bono.

Estes estructures (-tzea + axetivu + da) son la fórmula A2 pa “ye importante / convién / ye necesario facer X”. Vamos trabayales a fondu na unidá 4.

Vida del barriu

Asturianu	Eusquera
Barriu	auzoa
Vecín/a	bizilaguna
Asociación	elkartea
Voluntariáu	boluntariotza
Fiestes del barriu	auzoko jaiak
Participar	parte hartu
Xunta	bilera

Gure auzoan jaiak antolatzeko bilera dago ostegunean. Ainarak parte hartzen du beti.

Mini-testu modelu

Lander auzo-elkarteko kidea da. Astean bi aldiz bilerak antolatzen ditu. Auzoko jaiak prestatzen dituzte, baita boluntariotza-egitasmoak ere: zaborrak biltzeko ekintzak, birziklatzeari buruzko hitzaldiak, eta abar. Berarentzat garrantzitsua da auzoaren bizitza zaintzea.

Nota cultural: les auzo-elkarteak (asociaciones de vecinos) son una pieza fundamental de la vida social en munchos pueblos d’Euskal Herria. Organicen fiestes, talleres d’eusquera, salíes al monte y campañes medioambientales. Participar ye una de les meyores formes de prauticar la llingua n’usu real.