Blincar a lo conteniu
Ista traducción ye en beta: puet haber frases sin traducir u erratas.Reportar en Feedback

A1 · Unidat 5

Bi ha…? — existencia con bada/badago

~12 min

Son dos ideas distintas: existir (“bi ha una farmacia en o barrio?”) y ubicar-se (“a farmacia ye en a carrera Mayor”). O basco distingue muit clarament istas dos cosas, y ye bella cosa que conviene fixar luego.

Existir vs estar

IdeaPatrón en bascoExemplo
Existir (“bi ha”)bada(go) + substantivo en partitivoAuzoan badago tabernarik? — Bi ha garra tabierna en o barrio?
Estar (ubicar-se)substantivo concreto + puesto + dagoTaberna kalean dago. — A tabierna ye en a carrera.

Cuan preguntas si bella cosa existe (no si a on ye, sino si bi ha), fa servir o patrón con bada(go).

A pregunta: Ba al dago…?

As dos formas son frecuents:

  • Ba al dago + X-rik? — forma estándar (con a particla interrogativa al).
  • Bada(go) + X-rik? — forma cotidiana, sin al.

Exemplos:

  • Ba al dago botikarik herrian? — Bi ha farmacia en o lugar?
  • Badago supermerkaturik auzoan? — Bi ha supermercau en o barrio?
  • Ba al dago komun publikorik? — Bi ha escusaus publicos?

A respuesta afirmativa

Pa responder “sí, bi ha” se responde con a fusión bai, badago:

  • Bai, badago. — Sí, bi ha (un).
  • Bai, badaude. — Sí, bi ha (uns quants).

Y se puede ampliar:

  • Bai, badago botika handi bat eskolaren ondoan. — Sí, bi ha una farmacia gran a o costau d’a escuela.

A respuesta negativa: -rik

Pa decir “no bi ha” fem servir o partitivo -rik sobre o substantivo:

BascoAragonés
Ez dago tabernarik.No bi ha tabierna(s).
Ez dago supermerkaturik.No bi ha supermercau.
Ez dago kafetegirik.No bi ha cafetería.
Ez dago komun publikorik.No bi ha escusaus publicos.

O sufixo -rik (u -ik dezaga d’una consonant) ye o “partitivo”: marca un substantivo indefiniu en preguntas y negacions. Lo veremos tamién con atros verbos (Ez dut anaiarik — “no tiengo chirmans”).

Cuan ya sabes que existe — pregunta por a ubicación

Una vegada te confirman que existe, lo natural ye preguntar a on ye, y allora cambias a o patrón d’a lección anterior:

— Ba al dago kutxazain automatikorik herrian? — Bi ha un caixero automatico en o lugar?

— Bai, badago. — Sí, bi ha.

— Non dago? — A on ye?

— Banketxearen ondoan dago. — Ye a o costau d’o banco.

Mini-dialgo completo

— Egun on, barkatu! Auzoan ba al dago liburutegirik?

— Bai, badago.

— Eta non dago?

— Plazaren ondoan, eskolaren atzean.

— Eskerrik asko! Eta kafetegirik?

— Ez, hemen ez dago kafetegirik, baina taberna bat badago.

Truco mnemotecnico: pa existir piensa “ba” (= “bi ha”) + dago/daude. Pa estar piensa solo en dago/daude normals. Y o -rik amaneix cuasi siempre que digas u preguntes por bella cosa de forma indefinida.

Exercicios

Cómo preguntas "Bi ha una tabierna en o barrio?"

"Ez dago supermerkaturik" significa…

Sí, bi ha = Bai, .

Negación: Aquí no bi ha panadería = Hemen ez dago okindegi .

Diferencia clau entre "dago" y "badago":

Tarcheta 1 de 10

(toca ta veyer la traducción)

Empareya cada parola con la suya traducción.